Het eerlijke antwoord op de vraag in de titel: dat kun je niet meer.

Niet betrouwbaar in elk geval. En iedereen die je een lijstje geeft met visuele kenmerken waar je op moet letten, verkoopt je gemoedsrust in plaats van veiligheid.

Dat klinkt somber. Het is wel de juiste plek om te beginnen, want elke oplossing die uitgaat van "goed kijken" is gebouwd op zand.

Waarom de oude tips niet meer werken

Je kent ze wel. Let op de handen, kijk naar de ogen, tel de vingers, let op de schaduwen.

Die adviezen kwamen uit 2023 en beschreven de zwaktes van modellen uit die tijd. Elk van die problemen is inmiddels opgelost, niet omdat iemand er specifiek aan werkte maar omdat de modellen simpelweg beter werden.

Wat overblijft zijn minieme onregelmatigheden die je alleen opmerkt wanneer je een opname frame voor frame afspeelt met de juiste software erbij, en dat doet werkelijk niemand tijdens een videogesprek waarin zijn baas om een spoedbetaling vraagt.

En de detectiesoftware dan?

Die faalt structureel, en dat is geen kwestie van betere producten kopen.

Elke detector wordt getraind op fakes die al bestaan. Zodra de generatie een stap zet, loopt de detectie achter. Het SANS Institute wees er niet voor niets op dat tools die beweren deepfakes te herkennen steeds vaker tekortschieten.

Dat betekent dat de verantwoordelijkheid bij de gebruiker terechtkomt. Wij moeten herkennen wat software niet kan herkennen. Daar zit een luchtje aan, vind ik.

Wat wel werkt: verifiëren in plaats van kijken

De verschuiving die je moet maken is fundamenteel. Stop met beoordelen of iets echt lijkt, en begin met controleren of het echt is.

Dat verschil zit in het kanaal, niet in de inhoud. Krijg je een videogesprek waarin iemand om geld vraagt? Hang op en bel terug op een nummer dat je zelf al had. Krijg je een spraakbericht van een familielid in nood? Bel het nummer dat in je telefoon staat.

Een codewoord binnen je gezin klinkt overdreven tot het moment dat je het nodig hebt. Ik heb het inmiddels afgesproken en dat gesprek duurde vijf minuten.

De categorie die het vaakst wordt vergeten

Audio. Iedereen praat over video en dat is precies de verkeerde focus.

Een nepvideo maken die standhoudt in een gesprek is nog steeds lastig. Een spraakbericht van vijftien seconden namaken is triviaal, en het is precies wat mensen zonder nadenken vertrouwen.

Denk aan hoe je zelf reageert op een voicemail van een bekend nummer. Je herkent de stem en je bent klaar met controleren. Dat is de zwakke plek waar de meeste schade wordt aangericht, want er is geen enkel visueel signaal waar je op kunt vallen.

Bij bedrijven werkt hetzelfde met een ingesproken instructie van iemand uit de directie. Kort, dringend, en gebaseerd op een stem die iedereen kent van de kwartaalpresentatie.

Behandel audio dus met meer argwaan dan video. Precies andersom dan je onderbuik zegt.

Waar het echt misgaat

Niet bij de spectaculaire nepvideo's van bekende mensen. Die worden meestal binnen een dag ontmaskerd omdat duizend mensen meekijken.

Het gevaar zit bij het onopvallende. Een spraakbericht van vijftien seconden. Een videogesprek van een minuut waarin iemand haast heeft. Een audio-opname die als bewijs wordt gepresenteerd in een conflict.

Daar kijkt niemand kritisch naar, en juist daar is één keer geloven al genoeg.

Wat er wettelijk gebeurt

Er komt iets aan dat weinig aandacht heeft gekregen. Per 2 december 2026 treedt binnen de Europese AI-regelgeving een verbod in werking op niet-consensuele intieme AI-beelden, inclusief de zogeheten nudifier-apps.

Op diezelfde datum moet ook de machineleesbare markering van AI-content geregeld zijn voor systemen die vóór augustus 2026 al op de markt waren.

Dat laatste is de interessantste ontwikkeling. Als AI-content standaard een technisch merkteken meekrijgt, verschuift de vraag van "kan ik zien dat het nep is" naar "kan ik zien dat het echt is".

Dat is een wezenlijk andere benadering, en waarschijnlijk de enige die op termijn houdbaar is.

Wat het met vertrouwen doet

Hier zit het probleem dat groter is dan de fraude zelf.

Als iedereen weet dat beeld en geluid vervalst kunnen worden, dan wordt echt bewijsmateriaal ook aanvechtbaar. Een politicus die op video iets stoms zegt, roept simpelweg dat het een deepfake is. Een opname van misstanden verliest zijn kracht omdat de twijfel altijd binnen handbereik ligt.

Dat heet het leugenaarsvoordeel, en het is de meest onderschatte schade van deze hele ontwikkeling. Niet dat mensen nepdingen gaan geloven, maar dat ze echte dingen niet meer hoeven te geloven.

Daar heb ik geen oplossing voor. Niemand die ik erover heb gelezen trouwens ook niet.

Wat je vandaag zou kunnen doen

Drie dingen, allemaal binnen een uur:

Spreek een codewoord af met de mensen die je zou bellen als er iets is.

Maak een regel over haast. Geen enkele betaling, hoe dringend ook, gaat dezelfde dag de deur uit.

Beperk je eigen materiaal. Elke video waarin je praat, is trainingsmateriaal voor je eigen stem. Dat is geen reden om offline te gaan, wel om er bewust van te zijn.

Dat is het. Geen software, geen abonnement, geen cursus.

De beste verdediging tegen een technologie die alles kan namaken, is een afspraak tussen mensen die de technologie niet kent. Ouderwets, en juist daarom nog steeds effectief.