Van alle beroepen in deze reeks is dit degene die het hardst is geraakt. Dat moet gezegd worden voordat we het over kansen gaan hebben.

Machinevertaling is gratis, direct en goed genoeg voor het overgrote deel van wat er vroeger werd uitbesteed. Dat is geen voorspelling, dat is de markt van vandaag.

Toch ken ik vertalers die het beter doen dan vijf jaar geleden. Het verschil zit in wat ze verkopen.

Wat er verdween

Alles waar begrip voldoende was. Interne mails, handleidingen voor eigen gebruik, productinformatie waar niemand op afrekent, correspondentie met leveranciers.

Bedrijven besteedden dat vroeger uit omdat ze geen keuze hadden. Nu hebben ze die wel, en de kwaliteit is voor dat doel prima.

Wie daarvan leefde, heeft het zwaar gekregen. Ik ga niet doen alsof dat anders ligt.

Wat dat betekent voor tarieven

Per woord vertalen is een verliezende strijd geworden. De prijs die klanten in hun hoofd hebben, is gebaseerd op wat een machine kost.

Blijf je op woordprijs concurreren, dan zak je mee tot een niveau waarop het niet meer uitkomt. Dat is een race naar beneden waarin niemand wint.

Wat juist meer waard werd

Alles waar een fout geld kost. Contracten, medische bijsluiters, technische documentatie waar een verkeerde term gevaar oplevert, juridische stukken die standhouden bij een rechter.

Daar is machinevertaling niet goed genoeg, en het probleem is niet dat het slecht vertaalt maar dat het overtuigend fout vertaalt. Een fout die eruit springt wordt gecorrigeerd. Een vloeiende zin die net iets anders betekent, niet.

Alles waar cultuur in zit. Marketing, slogans, humor, toon. Een letterlijk correcte vertaling van een campagne kan volstrekt de plank misslaan in een ander land, en dat kost meer dan het vertaalbudget.

Alles waar aansprakelijkheid bij hoort. Een beëdigde vertaling, een stuk waar iemand zijn naam onder zet. Dat kun je niet uitbesteden aan software, want software is niet aansprakelijk.

De dienst die het snelst groeit

Nakijken en herschrijven van machinevertalingen. Dat klinkt als een degradatie en dat hoeft het niet te zijn.

Bedrijven hebben inmiddels bergen automatisch vertaalde teksten waarvan ze niet weten of ze deugen. Iemand die kan beoordelen wat gerepareerd moet worden en wat weg kan, levert directe waarde.

Belangrijk: reken hier niet per woord. Reken per uur of per project, want de moeilijkheid zit niet in de hoeveelheid maar in de vraag waar de fouten zitten.

Vertalers die dat onderscheid maken, verdienen aan dit werk. Vertalers die het als goedkoop nakijkwerk aanpakken, worden er cynisch van.

Waar de machines structureel de mist in gaan

Aanspreekvormen. Nederlands kent je en u, Duits kent du en Sie. Vertaalmachines gokken, en fout gokken kost je klant een relatie.

Vakjargon. Ik zag ooit een technische handleiding waarin "aarding" was vertaald naar iets uit de tuinbouw. Grappig tot iemand een stekker in de muur steekt.

Consistentie over lange documenten. Dezelfde term op pagina 3 en pagina 80 anders vertaald, terwijl er in een handleiding maar één juiste term is.

Context die niet in de zin zit. Wie spreekt, tegen wie, in welke situatie. Dat staat nergens in de tekst en bepaalt wel de helft van de vertaling.

Hoe je AI zelf inzet zonder je vak te verkopen

Gebruik het als eerste versie. Laat de machine het grove werk doen en besteed je tijd aan waar het aankomt.

Bouw een woordenlijst met vaste vertalingen voor je klant en dwing die af. De betaalde vertaaltools hebben daar een functie voor, en dat lost het consistentieprobleem in één keer op.

Verkoop niet dat je sneller bent. Verkoop dat het klopt. Snelheid is inmiddels gratis, betrouwbaarheid niet.

Wat klanten inmiddels vragen

Steeds vaker dit: "kun je even kijken of deze vertaling klopt?"

Dat lijkt een klein klusje en dat is het zelden. Iemand heeft een tekst door een machine gehaald, jij moet beoordelen of het deugt, en het antwoord is meestal dat het grotendeels klopt met een paar fouten die je alleen vindt als je alles nauwkeurig naast het origineel legt.

Dat is meer werk dan zelf vertalen. Reken er dus ook naar.

Wat ik vertalers zou aanraden: maak onderscheid tussen een lichte controle en een volledige controle, en leg vooraf uit wat het verschil is. Een klant die denkt dat hij vijftien minuten afneemt en een factuur van drie uur krijgt, komt niet terug.

Duidelijkheid vooraf. Dat scheelt de helft van alle discussies.

Wat ik zou doen in dit vak

Specialiseren tot het pijn doet. Niet "vertaler Duits" maar "vertaler Duits voor medische apparatuur" of "vertaler Frans voor juridische contracten".

Hoe smaller je niche, hoe minder een generieke machine ermee kan concurreren en hoe hoger je tarief. Dat is de enige richting die ik zie waarin dit vak niet uitgehold wordt.

Breed blijven is in deze markt hetzelfde als jezelf overbodig maken. Hard, maar zo werkt het nu eenmaal.

In welk hoekje ben jij beter dan bijna iedereen?