Google geeft kustbewoners een extra dag

Tja, dit is het soort nieuws dat vaak onterecht ondersneeuwt onder berichten over pratende chatbots en generatieve videoclips, maar dit redt daadwerkelijk levens. Google DeepMind publiceerde zojuist samen met het tijdschrift Nature resultaten over hun nieuwe WeatherNext-model. Dat systeem voorspelt het spoor en de windkracht van tropische orkanen tot maar liefst vijftien dagen vooruit. Bij een uitgebreide evaluatie over de afgelopen drie jaar won het model gemiddeld minimaal 24 uur voorspellende tijd ten opzichte van de oude meteorologische standaarden. Dus een driedaagse voorspelling van WeatherNext klopt nu net zo goed als een oude tweedaagse voorspelling.

Kijk, dat is absoluut geen Spielerei.

Een etmaal extra voorbereidingstijd kan het verschil betekenen tussen een ordelijke evacuatie en een vastgelopen snelweg vol paniek, zeker wanneer een orkaan vlak voor de kust plotseling in kracht toeneemt en de hulpdiensten werkelijk elke minuut nodig hebben om kwetsbare mensen in veiligheid te brengen. Google claimt dat ze het Amerikaanse National Hurricane Center vorig jaar al in de praktijk hielpen met de onverwacht snelle intensivering van orkaan Melissa. Natuurlijk blijft de nationale meteoroloog altijd eindverantwoordelijk. De computer adviseert slechts. De mens beslist uiteindelijk over het luchtalarm.

Ik vind dit eerlijk gezegd een verademing. Zelf bouw ik al twintig jaar websites en word soms ongelofelijk moe van de loze AI-beloftes over vliegende auto's en pratende broodroosters.

Hier zie je rauwe rekenkracht ingezet voor een concreet, tastbaar probleem dat we allemaal snappen. Geen magie. Gewoon 20 terabyte aan historische atmosferische data die door slimme algoritmes wordt gehaald om razendsnel patronen te zoeken die menselijke voorspellers misschien over het hoofd zien.

AI ontwerpt functionerende bacteriofagen in Stanford

Goed, we stappen even over naar het laboratorium. Onderzoekers op Stanford hebben een generatief AI-model, genaamd Evo 2, gebruikt om DNA-sequenties te schrijven voor compleet nieuwe bacteriofagen. Ze lieten het systeem duizenden ontwerpen bedenken en synthetiseerden de meest veelbelovende kandidaten. Van de 302 gesynthetiseerde ontwerpen bleken er uiteindelijk 16 daadwerkelijk de bacterie E. coli te doden in een petrischaaltje. Bacteriofagen zijn overigens virussen die uitsluitend bacteriën aanvallen, geen mensen. Dit is een heel vroege, maar extreem veelbelovende stap naar nieuwe medicijnen tegen resistente bacteriën die onze ziekenhuizen momenteel teisteren.

Maar de krantenkoppen riepen direct dat AI virussen ontwerpt.

Dat klopt feitelijk wel. Het is dus opletten geblazen. De BBC wees vanochtend meteen op biosecurity-experts die waarschuwen dat we hiermee gereedschap bouwen waarmee kwaadwillenden relatief eenvoudig nieuwe, dodelijke ziektes kunnen ontwerpen. De Stanford-onderzoekers hielden bewust menselijke virussen uit de trainingsdata en werkten in een streng beveiligd lab, maar de onderliggende techniek is nu wel bewezen.

Dat brengt me bij een behoorlijk ongemakkelijk punt. Open broncode zonder stevig toezicht voelt in dit specifieke geval als gratis lucifers uitdelen naast een kurkdroge hooiberg, ook wanneer de makers oprecht brandpreventie onderzoeken en de mensheid alleen maar vooruit willen helpen met nieuwe antibiotica. Natuurlijk, het kleinste genoom van een levende cel telt ongeveer 500.000 basenparen en deze AI-fagen hebben er slechts 5.400. We zijn nog heel ver verwijderd van een AI die zomaar complexe, levende organismen uitspuugt op een zondagmiddag. Maar de geest is definitief uit de fles en die krijgen we er niet meer in terug.

Hassabis stapt uit de dagelijkse Google-hectiek

En dan Google zelf. Demis Hassabis, de grote man en het intellectuele boegbeeld achter DeepMind, draagt volgens Googles aankondiging de dagelijkse leiding over aan Koray Kavukcuoglu. Hassabis wordt officieel voorzitter en gaat zich vanaf nu focussen op de lange termijn, fundamentele wetenschap en de heilige graal van Artificial General Intelligence. Kavukcuoglu mag zich in de loopgraven bezighouden met de Gemini-modellen en de bikkelharde, directe concurrentiestrijd met OpenAI en Anthropic. Ondertussen vertrekt oer-architect Jeff Dean na 27 jaar trouwe dienst om een onafhankelijk bedrijf op te richten voor fundamenteel onderzoek, waar Google overigens wel weer de eerste grote investeerder in is.

Mijn mening?

Google zet de briljante wetenschapper op veilige afstand van de denderende productiemachine. De aandeelhouders op Wall Street willen sneller resultaat zien voor die miljardeninvesteringen, en de nieuwe organisatiestructuur lijkt de weg vrij te maken voor keiharde productontwikkeling zonder academische rem. Het is een logische stap voor een beursgenoteerd bedrijf, maar het markeert wel het einde van een tijdperk waarin onderzoek het allerbelangrijkste was.

De strijd om de fabrieksvloer barst los

Eindelijk de harde infrastructuur. Reuters meldde vannacht dat processorbedrijf AMD de startup Taalas koopt. Die jongens maken gespecialiseerde chips voor inferentie, oftewel het daadwerkelijk en efficiënt draaien van getrainde modellen in de praktijk. Tegelijkertijd wil Elon Musk volgens Reuters met SpaceX en Tesla maar liefst 16,8 miljard dollar steken in Terafab, een enorm en volledig geïntegreerd chipcomplex in de Amerikaanse staat Texas. Ze beweren op termijn een absurde terawatt aan rekenkracht nodig te hebben voor hun datacenters en robots.

Dat zijn twee heel verschillende versies van exact hetzelfde verhaal. Wie AI op wereldwijde schaal wil verkopen, moet de kosten per gegenereerd antwoord drastisch omlaag krijgen en kan simpelweg niet eindeloos afhankelijk blijven van de huidige, peperdure leveranciers zoals Nvidia. De strijd om de toekomst van AI draait daardoor steeds minder om een leuke, slimme chatbot op je telefoon. Het draait steeds meer om de rauwe, fysieke realiteit van enorme fabrieken, miljarden liters koelwater en langdurige stroomcontracten.

De aap komt eindelijk uit de mouw.

Genoeg om over na te denken voor vandaag. Blijf scherp en lees niet alleen de ronkende persberichten. De techniek wacht op niemand en we zitten er middenin.