Elk halfjaar verschijnt er een rapport dat voorspelt hoeveel banen AI gaat opeten. De getallen zijn indrukwekkend en het jaartal ligt altijd net ver genoeg weg om niemand te dwingen tot een uitspraak die je kunt natrekken.

Dat maakt me wantrouwig. En tegelijk gebeurt er wel degelijk iets.

Dus wat weten we, en wat is speculatie met een grafiek eromheen?

Wat de rapporten zeggen

Deloitte peilde dat 36 procent van de bedrijven verwacht dat binnen een jaar minstens 10 procent van de banen volledig geautomatiseerd is. Binnen drie jaar loopt dat volgens diezelfde peiling op naar 82 procent van de bedrijven.

Let op wat daar precies staat. Dit is wat bedrijven verwachten, niet wat er gebeurt. Dat onderscheid verdwijnt in bijna elke krantenkop.

Verwachtingen van managers zijn een slechte voorspeller. Ze hebben de neiging om technologie te overschatten op korte termijn en te onderschatten op lange termijn, en dat is niet omdat ze dom zijn maar omdat niemand goed is in dit soort inschattingen.

Wat er wél meetbaar gebeurt

Instapfuncties krimpen. Dat is het duidelijkste signaal en het minst besproken.

Werk dat vroeger door juniors werd gedaan — data invoeren, standaardteksten schrijven, dossiers doorspitten, eerste concepten maken — is precies het werk waar modellen goed in zijn.

Dat is een probleem dat verder reikt dan een besparing. Wie leidt over vijf jaar je seniors op, als niemand meer de onderste sport van de ladder heeft beklommen?

Die vraag heb ik aan meerdere ondernemers gesteld. Niemand had een antwoord.

Taken verdwijnen, banen schuiven

Dit is de kern en het wordt structureel verkeerd weergegeven.

Een baan bestaat uit tientallen taken. Als AI er vijf van overneemt, verdwijnt de baan niet maar verandert hij van inhoud. Dat voelt voor de persoon in kwestie alsof zijn werk uitgehold wordt, en dat is iets anders dan werkloosheid.

Kijk naar boekhouders. Bonnetjes inlezen is grotendeels geautomatiseerd, en ik ken geen enkele boekhouder met minder werk dan vijf jaar geleden. Het werk verschoof van verwerken naar uitleggen.

Datzelfde patroon zie je bij vertalers, copywriters en fotografen. De onderkant van de markt verdampt, de bovenkant wordt schaarser en duurder, en wie ertussenin zit moet kiezen welke kant hij op beweegt.

Waar het in Nederland naartoe gaat

De vraag naar AI-specialisten groeit hard. AI Engineer is volgens LinkedIn een van de snelst groeiende functies op de Nederlandse arbeidsmarkt, met salarissen die grofweg tussen de 55.000 en 130.000 euro per jaar liggen, afhankelijk van ervaring en sector.

Tegelijk gebruikt volgens het CBS meer dan 17 procent van de Nederlandse bedrijven generatieve AI, een verdubbeling ten opzichte van 2023.

Reken die twee cijfers eens tegen elkaar. De adoptie groeit hard en de meerderheid van de bedrijven doet nog niets. Dat betekent dat de grote verschuiving nog moet komen, niet dat hij is uitgebleven.

Welke banen echt kwetsbaar zijn

Niet de banen die mensen noemen. Het gaat zelden om creatieve beroepen of om werk dat mensen leuk vinden.

Kwetsbaar is werk dat aan drie voorwaarden voldoet: het is voorspelbaar, het gebeurt achter een scherm, en de uitkomst is te controleren zonder dat iemand er fysiek bij hoeft te zijn.

Dat is administratief werk, standaardcorrespondentie, eerste-lijns klantenservice, gegevens overzetten, eenvoudige rapportage.

Wat juist veilig is: alles waar je ergens moet zijn. Een monteur, een verpleegkundige, een kapper, een kok. Het ironische is dat precies die beroepen jarenlang zijn weggezet als werk zonder toekomst.

Waarom de cijfers zo ver uiteenlopen

Je leest overal andere aantallen en dat komt doordat iedereen iets anders meet.

Het World Economic Forum spreekt over 170 miljoen nieuwe banen en 92 miljoen die verdwijnen tegen 2030, netto dus 78 miljoen erbij. Deloitte meldt dat 36 procent van de bedrijven verwacht dat minstens 10 procent van de banen binnen een jaar volledig geautomatiseerd wordt, oplopend naar 82 procent binnen drie jaar.

Dat tweede cijfer gaat over verwachtingen van bestuurders, niet over wat er daadwerkelijk is gebeurd, en dat onderscheid verdwijnt in bijna elke krantenkop die je erover leest terwijl het precies het verschil is tussen een meting en een voorspelling.

Wees dus voorzichtig met dit soort getallen. Ze worden geciteerd alsof ze feiten zijn en het zijn enquêtes.

Wat ik zelf zie in mijn eigen werk

Ik heb jaren in callcenters gewerkt, ook als trainer en coach. Als ik één sector zou aanwijzen waar dit hard gaat aankomen, is het die.

Het overgrote deel van de gesprekken gaat over dezelfde handvol vragen. Dat is precies het patroon dat automatiseert.

Wat overblijft is het gesprek waar iemand boos, verdrietig of in de war is. Dat is het moeilijkste deel van het werk en dat gaat straks de hele dag duren, zonder de makkelijke gesprekken ertussen die het draaglijk maakten.

Daar hoor ik niemand over. En het is precies het soort verschuiving waar mensen op stuklopen.

Wat je er nu aan kunt doen

Niet: alles leren over AI. Wel: uitzoeken welk deel van jouw werk voorspelbaar is en welk deel oordeel vraagt.

Zit je grotendeels in het eerste, dan is dat een signaal. Niet om te panieken maar om te bewegen richting het tweede, want daar zit de waarde die niet wegvalt.

Werknemers met AI-vaardigheden verdienen volgens LinkedIn-data 56 procent meer dan collega's zonder. Let op wat daar staat: vaardigheden, niet toegang. Een abonnement heeft iedereen.

Welk deel van jouw week zou een model overnemen als het mocht?